„Pro Fortalicium”, czyli Stowarzyszenie na Rzecz Zabytków Fortyfikacji, to organizacja, której główne cele określone w statucie, to działanie na rzecz zdobywania i upowszechniania wiedzy historycznej o fortyfikacjach i architekturze obronnej, oraz renowacja zabytkowych budowli i dzieł architektury militarnej. Jest to jednak przede wszystkim instytucja, która skupia szerokie grono prawdziwych zapaleńców historii polskiego oręża. Są to ludzie, którzy kierowani czystą pasją, poświęcają swój prywatny czas, a nieraz i pieniądze, na odkrywanie i przywracanie do świetności bunkrów, schronów czy też okopów. 27 Marca mieliśmy przyjemność gościć w Murkach Jarosława Ptaszkowskiego, zasłużonego członka „Pro Fortalicium”, który przyjechał podzielić się swoimi odkryciami, uwagami i przypuszczeniami na temat okopów w lasach murckowskich na Wzgórzu Wandy.

O tym, że w lasach tych są okopy, wie większość mieszkańców Murek. Gorzej jednak wygląda sytuacja, jeśli spytamy o szczegóły, – kto wykopał okopy, komu służyły podczas wojny? Niemcy, Rosjanie, Polska, każda wersja ma swoich zwolenników i obrońców. Niektórzy mieszkańcy próbowali zainteresować tematem instytucje państwowe, niestety bez skutku. Wreszcie sprawa trafiła do „Pro Fortalicium”, gdzie Jarosław Ptaszkowski postanowił zająć się rozwikłaniem zagadki. Podczas prelekcji w murckowskim MDK, mieliśmy okazję zapoznać się ze stanem badań, zobaczyć zebraną dokumentację. Z posiadanych informacji trudno jednoznacznie określić, jakie wojska przygotowały okopy. Analiza porównawcza, zestawiająca murckowski system obronny z podobnymi, przygotowanymi w czasie wojny przez różne wojska, też nie pozwala na ostateczne odpowiedzi. Czy w związku z tym jest możliwe rozwiązanie zagadki okopów w Murkach? Wydaje się, że bez pomocy osób, które są w posiadaniu jakichś bezpośrednich informacji, relacji, będzie to bardzo trudne. Jest jeszcze wciąż spora szansa, że żyją świadkowie powstawania umocnień, którzy mogliby udzielić cennych wskazówek. Spotkanie z Jarosławem Ptaszkowskim zakończyło się więc apelem o pomoc. Z roku na rok szanse na odkrycie prawdy o niektórych faktach z czasów II WŚ są coraz mniejsze. Zagadki takie jak okopy w Murkach, mogą się wydawać mało znaczące w porównaniu z kluczowymi wydarzeniami ostatniej wojny. To jednak ich opis pozwala tak naprawdę poznać kulisy wojennej historii. Do końca nie wiemy, jakie znaczenie dla naszego rozumienia losów II Wojny Światowej, chociażby w wymiarze lokalnym, może mieć odkrycie prawdy o umocnieniach ze Wzgórza Wandy.