kafauz   -   zabytkowe  osiedle   robotnicze   położone   w   Rudzie Śląskiej, Jest to charakterystyczny ciąg budynków zlokalizowanych na  łuku   obecnej   ulicy   Niedurnego.   Osiedle   powstawało  w   kilku etapach, pierwsze 22 budynki zbudowane zostały w 1880 roku, kafauz usytuowany jest na granicy dwóch przemysłowych dzielnic Rudy Śląskiej - Nowego Bytomia i Chebzia. W II połowie XIXw. zwany był kolonią dute Hoffnmng, w latach 30. XXw.- po plebiscytach, kiedy osiedle to znalazło się po polskiej stronie granicy zostało nazwane Kolonią Styczyńskieg. Na osiedlu z czasem powstała również część usługowa, wybudowano m.in: dom noclegowy dla samotnych robotników. W 1904 roku, na zakończenie pierwszego etapu budowy w samym środku postawiono dom towarowy, od którego osiedle zaczerpnęło nazwę. Dom Towarowy "kafauz" był w tamtych czasach fenomenem na skalę europejską. Na trzech kondygnacjach budynku znajdowała się przestrzeń handlowa. Był wyposażony m.in. w windy i ubojnię. Dom Towarowy samoistnie wyznaczył centrum osiedla, wokół którego koncentrowało się życie mieszkańców. Około 1906 roku powstała druga część osiedla, położona przy obecnej ulicy Podgórze. Jest tu zabudowa blokowa, składająca się z klatek schodowych ciągnących się wzdłuż ulic. We wszystkich budynkach były dwupokojowe mieszkania, po dwa na klatce schodowej. Na każde dwa mieszkania przypadała jedna ubikacja, położona na półpiętrze, W 1913 roku powstała kamienica przypominająca wystrojem budynki z centrum Rudy Śląskiej, w której na parterze mieściła się piekarnia. Budynek ten zagrał w filmie "Paciorki jednego różańca". Kręcono tu także wiele innych produkcji z uwagi na niepowtarzalny charakter tego miejsca.  kafauz miał rzadko spotykany układ urbanistyczny położony na łuku drogi oraz ciekawą kompozycję przestrzenną. To osiedle jest wyróżnikiem naszego regionu, a podobne można spotkać jedynie w Łodzi lub Żyrardowie. W takich osiedlach powstawała lokalna kultura, gdyż tam mieszkali ludzie z tego samego zakładu, podobnie zarabiający i mający te same nawyki i przyzwyczajenia. Budynki mieszkalne na osiedlu to typowe familoki z elewacją budynków ze skromnymi detalami architektonicznymi, mające dwa piętra i dwuspadowy dach. Domy budowane były w dwóch typach: w pierwszym na każdym piętrze umieszczono sześć małych mieszkań, do których wchodziło się z jednej klatki schodowej, Zaplecze gospodarcze i sanitariaty były zlokalizowane na podwórzu. W drugim typie domów zbudowano dwie klatki schodowe, na każdym piętrze znajdowały się po dwa duże mieszkania, składające się z dwóch większych pokoi (śląskie: izby) oraz kuchni. Historia wywarła piętno na osiedlach patronackich. Stały się niewygodne ze względów politycznych, więc zaczęto je wyburzać lub zasiedlać ludźmi z marginesu, a przykładem jest katowicki Nikiszowiec. W osiedlach tych nie dostrzegano ani ich logiki, ani uroku.W latach ‘80 zapadła decyzja o rozbiórce kafauzu, w rezultacie połowa najstarszej części osiedla przestała istnieć. W pierwszych kilku latach XXI wieku przeprowadzono remont ulicy oraz osiedla.

Pozostałości Kafauzu, klimat i magię osiedla z jego mieszkańcami i architekturą, na swoich fotografią ratują artyści z mikołowskiej grupy „Foku”. Na wystawę ich prac zapraszamy do MDK „Południe” w Zarzeczu. Wystawa potrwa do 25 stycznia 2008.